Wybierając lampę, najczęściej zwracamy uwagę na podaną na opakowaniu liczbę lumenów. W poradnikach o oświetleniu możemy jednak spotkać również wartości wyrażone w luxach. Oba parametry opisują światło, ale odnoszą się do innych jego właściwości. Co to jest lux, co oznacza jednostka natężenia oświetlenia i czym różnią się luxy od lumenów? W tym artykule wyjaśniamy najważniejsze pojęcia oraz przedstawiamy praktyczne przykłady.

Spis treści

  1. Co to jest lux i co oznacza skrót lx?

  1. Jednostka natężenia oświetlenia – co właściwie mierzymy?

  2. Lux a lumen – najważniejsza różnica

  3. Jak przeliczyć luxy na lumeny?

  4. Ile luxów potrzeba w domu?

  5. Od czego zależy liczba luxów na powierzchni?

  6. Jak zmierzyć i wykorzystać liczbę luxów?

  7. Co to jest lux? Podsumowanie

Co to jest lux i co oznacza skrót lx?

Lux to jednostka natężenia oświetlenia w układzie SI, oznaczana symbolem lx. Jeden lux występuje wtedy, gdy strumień jednego lumena jest równomiernie rozłożony na powierzchni jednego metra kwadratowego.

Najprościej mówiąc: lumeny opisują światło emitowane przez źródło, a luxy pokazują, ile tego światła dociera do miejsca, które chcemy oświetlić. Odpowiedź na pytanie „lux – co to znaczy?” można więc zamknąć w jednym zdaniu: jest to miara oświetlenia konkretnej powierzchni, a nie samej mocy czy jasności lampy.

Zobacz też: Lumeny – co to jest? Jak je dobrać do danego pomieszczenia?

Jednostka natężenia oświetlenia – co właściwie mierzymy?

Natężenie oświetlenia mówi, jak jasno jest w danym punkcie lub na określonej płaszczyźnie. Ta sama lampa nie zapewnia jednakowej liczby luxów w całym pomieszczeniu. Bezpośrednio pod oprawą wynik zwykle będzie wyższy niż w narożnikach lub miejscach oddalonych od źródła światła.

W języku potocznym lux bywa określany jako „jednostka natężenia światła”. Technicznie poprawne określenie to jednostka natężenia oświetlenia. Natężenie światła jest inną wielkością i wyraża się je w kandelach. Przy urządzaniu domu najczęściej interesuje nas jednak wartość w luxach, ponieważ odnosi się do światła docierającego do użytkowanej powierzchni.

Lux a lumen – najważniejsza różnica

Zestawienie lux a lumen łatwo zrozumieć na przykładzie latarki. Lumeny mówią, ile światła emituje jej źródło. Luxy zależą natomiast od tego, na jak dużej powierzchni skupimy wiązkę i z jakiej odległości ją skierujemy.

Wąski snop światła może zapewnić dużo luxów na niewielkim obszarze. Szersza wiązka rozłoży tę samą liczbę lumenów na większej powierzchni, dlatego zmierzone natężenie oświetlenia będzie niższe.

  • Lumen (lm) – jednostka strumienia świetlnego, czyli całkowitej ilości widzialnego światła emitowanego przez źródło.

  • Lux (lx) – jednostka natężenia oświetlenia, czyli ilości światła padającego na 1 m² powierzchni.

Lumeny pomagają porównać źródła światła, natomiast luxy pozwalają ocenić efekt uzyskany w konkretnym miejscu.

Jak przeliczyć luxy na lumeny?

Do przeliczenia luxów na lumeny potrzebujemy dwóch informacji:

  • oczekiwanego natężenia oświetlenia wyrażonego w luxach,

  • powierzchni oświetlanego miejsca podanej w metrach kwadratowych.

Wzór wygląda następująco:

  • Liczba lumenów = liczba luxów × powierzchnia w m²

Możemy również obliczyć natężenie oświetlenia:

  • Liczba luxów = liczba lumenów ÷ powierzchnia w m²

Zależność między tymi jednostkami można przedstawić w prosty sposób:

  • 1 lx na powierzchni 1 m² = 1 lm

  • 1 lx na powierzchni 5 m² = 5 lm

  • 1 lx na powierzchni 10 m² = 10 lm

Odpowiedź na pytanie „1 lux ile to lumenów?” zależy więc od wielkości oświetlanej powierzchni. Nie można przeliczyć luxów na lumeny bez informacji o jej metrażu.

100 lux ile to lumenów? Przykład obliczenia

Jeżeli chcemy uzyskać natężenie 100 lx na powierzchni 5 m², wykonujemy następujące obliczenie:

  • oczekiwane natężenie: 100 lx,

  • powierzchnia: 5 m²,

  • obliczenie: 100 lx × 5 m²,

  • potrzebny strumień świetlny: 500 lm.

Dla powierzchni 10 m² obliczenie będzie wyglądało następująco:

oczekiwane natężenie: 100 lx,

  • powierzchnia: 10 m²,
  • obliczenie: 100 lx × 10 m²,
  • potrzebny strumień świetlny: 1000 lm.

Są to wartości teoretyczne. W praktyce część światła pochłaniają klosz, ściany, meble i ciemne elementy wyposażenia. Znaczenie mają również kąt świecenia, wysokość montażu oraz rozmieszczenie opraw. Otrzymany wynik należy więc traktować jako punkt wyjścia do planowania oświetlenia.

Ile luxów potrzeba w domu?

Odpowiednie natężenie oświetlenia zależy od wykonywanej czynności, dostępu do światła dziennego oraz kolorystyki wnętrza. Orientacyjnie można przyjąć:

  • komunikacja i delikatne światło nocne: około 50–100 lx,

  • oświetlenie ogólne salonu lub sypialni: około 100–200 lx,

  • stół, lustro i codzienne czynności: około 200–300 lx,

  • blat kuchenny, biurko i miejsce do czytania: około 300–500 lx,

  • precyzyjne prace manualne: 500 lx lub więcej.

Podane wartości mają charakter orientacyjny. W salonie może wystarczyć łagodniejsze światło ogólne, ale kącik do czytania wymaga już osobnej lampy. Podobnie w kuchni: światło sufitowe rozjaśnia wnętrze, natomiast blat roboczy powinien być doświetlony niezależnie.

Zobacz również: Jakie oświetlenie do kuchni będzie najlepsze? Praktyczny poradnik

Od czego zależy liczba luxów na powierzchni?

Liczba lumenów podana przez producenta nie wystarczy, aby dokładnie przewidzieć natężenie oświetlenia w danym miejscu. Na końcowy efekt wpływają:

  • odległość oprawy od oświetlanej powierzchni,

  • kąt świecenia i kierunek ustawienia lampy,

  • liczba oraz rozmieszczenie punktów świetlnych,

  • jasność ścian, sufitu, mebli i podłogi,

  • rodzaj klosza oraz sposób rozpraszania światła,

  • dostęp do światła dziennego.

Im dalej znajduje się powierzchnia od źródła światła, tym niższe natężenie zwykle na nią przypada. Dlatego lampka ustawiona blisko książki może zapewnić lepsze warunki do czytania niż mocna lampa sufitowa. Jasne ściany odbijają również więcej światła niż ciemne i pomagają równomierniej rozjaśnić wnętrze.

Znaczenie ma także sposób ustawienia oprawy. Lampa może emitować dużą liczbę lumenów, ale jeżeli jej światło zostanie skierowane w niewłaściwą stronę, na biurku lub blacie nadal może być zbyt ciemno.

Jak zmierzyć i wykorzystać liczbę luxów?

Do pomiaru natężenia oświetlenia służy luksomierz. Urządzenie należy umieścić tam, gdzie rzeczywiście wykonujemy daną czynność: na biurku, blacie kuchennym albo przy stanowisku roboczym. Warto sprawdzić kilka punktów przy takim ustawieniu lamp, zasłon i rolet, z jakiego korzystamy na co dzień.

Aplikacja w telefonie może pomóc w orientacyjnym porównaniu różnych ustawień oświetlenia, ale nie zastępuje prawidłowo skalibrowanego luksomierza. Jeżeli pomiar dotyczy stanowiska pracy lub wymagań określonych normami, należy użyć odpowiedniego miernika i właściwej metody pomiarowej.

Wartość w luxach rzadko znajduje się w specyfikacji domowej lampy, ponieważ zależy od miejsca i sposobu jej montażu. Przy zakupie warto więc sprawdzić:

  • liczbę lumenów,

  • kąt świecenia,

  • wysokość montażu,

  • wielkość oświetlanej strefy,

  • możliwość regulacji kierunku światła.

Zamiast wybierać jedną bardzo mocną lampę, często lepiej połączyć światło ogólne i zadaniowe. Takie rozwiązanie pozwala uzyskać odpowiednią liczbę luxów w miejscach, w których wykonujemy konkretne czynności. Znaczenie ma również temperatura barwowa.

Przeczytaj również: Jakie oświetlenie jest zdrowe dla oczu? Najzdrowsza barwa światła

Co to jest lux? Podsumowanie

Podsumowując, lux określa ilość światła padającą na konkretną powierzchnię, natomiast lumen informuje o strumieniu świetlnym emitowanym przez źródło. Zależność 1 lx = 1 lm/m² pozwala wykonać proste obliczenie, jednak rzeczywisty efekt zależy również od odległości, kąta świecenia, rozmieszczenia opraw oraz kolorystyki wnętrza.

Znajomość różnicy między luxami a lumenami ułatwia wybór funkcjonalnego oświetlenia. Warto sprawdzić liczbę lumenów produktu, a następnie odpowiednio rozmieścić lampy, aby potrzebna ilość światła docierała do blatu, biurka i innych używanych powierzchni.

Przeczytaj też inne artykuły: